ՀՀ տեղեկատվական միջավայրը և նարատիվների դինամիկան — մարտի 1-8

Մոնիտորինգի վերլուծական զեկույց

1. Համատեքստ

2026 թվականի մարտի առաջին շաբաթը (մարտի 1-8) բնութագրվեց տարածաշրջանային անվտանգային նոր մարտահրավերները ներքաղաքական օրակարգում ինտեգրելով։ Տեղեկատվական հոսքերը կենտրոնացած էին հունիսին կայանալիք խորհրդարանական ընտրությունների լեգիտիմության, հնարավոր արտաքին միջամտությունների և տարածաշրջանային խոշոր բախումների (Իրան-ԱՄՆ-Իսրայել) համատեքստում Հայաստանի ապագայի շուրջ։ Նարատիվների շրջանառությունը ցույց է տալիս, որ ընտրական գործընթացը դիտարկվում է որպես էքզիստենցիալ սահմանագիծ, որտեղ ներքին մրցակցությունը սերտորեն միահյուսված է աշխարհաքաղաքական տեղաշարժերի հետ։

Ամփոփ վիճակագրություն

Նարատիվ (ըստ նվազման կարգի)	Գլխավոր դերակատարների խումբ	Facebook	Telegram	YouTube	TikTok	Ընդհանուր քանակ
1. Ընտրություններ և ԿԸՀ	ՀՀ մեդիա հարթակներ	67	124	126	10	327
2. Մրցակիցների վարկաբեկում	ՀՀ մեդիա հարթակներ	76	73	154	15	318
3. Եվրոպա և Հայաստան	ՀՀ մեդիա հարթակներ	31	88	113	7	239
4. Սահմաններ և առևտուր	ՀՀ մեդիա հարթակներ	33	69	125	11	238
5. Էքզիստենցիալ սպառնալիք	ՀՀ մեդիա հարթակներ	28	36	143	13	220
6. Էներգետիկա և ենթակառուցվածքներ	ՀՀ մեդիա հարթակներ	28	96	63	15	202
7. Եկեղեցի և պետություն	ՀՀ մեդիա հարթակներ	10	46	108	21	185
8. Զինված ուժեր	ՀՀ մեդիա հարթակներ	23	84	59	7	173
9. Խաղաղություն և TRIPP	ՀՀ մեդիա հարթակներ	35	66	41	11	153
10. Արտաքին ազդեցություն	ՀՀ մեդիա հարթակներ	21	26	47	6	100
ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ		352	708	979	116	2155

2.1. Նարատիվների և դրանց հաճախականության վերլուծություն

Տեղեկատվական հոսքի 3 հիմնական նարատիվները.

Ընտրություններ և ԿԸՀ (327 հրապարակում). այս նարատիվը դարձել է շաբաթվա բացարձակ առաջատարը։ Քննարկումները ծավալվում են IRI-ի հրապարակած հարցումների և ընտրությունների հնարավոր չեղարկման շուրջ՝ պայմանավորված տարածաշրջանային անվտանգային իրավիճակով։

Միջազգային հանրապետական ինստիտուտի հրապարակած հարցման արդյունքներով իշխանությունները կստանան 24% աջակցություն։ Ընդդիմադիր ուժերը արձագանքեցին, որ իրենք ևս անցկացնում են հարցումներ, որոնց համաձայն պատկերը այլ է՝ հավաքական ընդդիմությունը կարող է ունենալ ավելի մեծ աջակցություն, քան իշխանությունը։

Շրջանառվում են լուրեր, որ Իրանը միգուցե կհարվածի ՀՀ-ում ԱՄՆ դեսպանատանը և որ դա կարող է հանգեցնել 2026թ. հունիսին կայանալիք ընտրությունների չեղարկմանը։

Ընդդիմադիր դաշտից հնչում են պնդումներ, որ իշխանությունները «հիբրիդային պատերազմի» դեմ պայքարի անվան տակ փորձում են լեգիտիմացնել ցանկացած ապօրինություն և ճնշում ընդդիմախոսների նկատմամբ։

Կանխատեսումներ են արվում, թե Նիկոլ Փաշինյանը չի վերընտրվելու, քանի որ գոյություն ունի «աշխարհաքաղաքական որոշում» (բրիտանական ազդեցությամբ), և ԱՄՆ-ն ու Ռուսաստանը արդեն ունեն իրենց համաձայնեցված թեկնածուն։

Մրցակիցների վարկաբեկում (318 հրապարակում). վարկաբեկման արշավները շարունակում են մնալ քաղաքական պայքարի գլխավոր գործիքը։ Ընդդիմադիր հարթակները շեշտում են իշխանություններին հեռացնելու անհրաժեշտությունը՝ նրանց որակելով որպես «ազգադավ»։ Հատկապես լայն արձագանք ստացավ Նիկոլ Փաշինյանի և Ալեն Սիմոնյանի մասնակցությամբ տեսանյութը, որտեղ նրանք Արտաշատ կատարած այցի ժամանակ ուտում են կարկանդակ։ Ընդդիմադիր շրջանակները տեսանյութը ներկայացնում էին որպես իշխանությունների անլրջության և անադեկվատության օրինակ՝ շեշտելով տարածաշրջանային լարվածության ֆոնը։ Այն լայն տարածում գտավ նաև Instagram-ում՝ մեմերի և հումորային տեքստերի տեսքով։ Մրցակիցների վարկաբեկման մեկ այլ օրինակ էր այն, որ ԱԱԾ շենքի վրա դյուրավառ առարկա նետող տղամարդու տեսանյութի տարածումից հետո շրջանառվեցին պնդումներ, թե գործողությունն իրականացնողը Սամվել Կարապետյանի աջակիցն է։

Եվրոպա և Հայաստան (239 հրապարակում)․ արևմտյան աջակցությունը հաճախ ներկայացվում է երկու հակադիր ձևերով՝ կամ որպես «փրկօղակ», կամ որպես հիմնականում «բարոյական աջակցություն», որը չի կարող կանխել իրական անվտանգային սպառնալիքները։ Այն հանգամանքը, որ Եվրամիությունը նախատեսում է Հայաստանում տեղակայել հիբրիդային արագ արձագանքման խումբ, ընդդիմադիր շրջանակների կողմից հաճախ մեկնաբանվում է այն համատեքստում, որ սահմանը բավական նուրբ է այն կետում, որտեղ արտաքին ներգործությունների դեմ պայքարը կարող է ինքնին ընկալվել որպես նոր ներգործության ձև։

Մյուս 7 նարատիվների վերլուծություն.

Սահմաններ և առևտուր (238), Զինված ուժեր (173). սահմանների և ԶՈՒ թեմայով քննարկումներ առաջացրեց նաև Արման Թաթոյանի հայտարարությունը Ադրբեջանի նոր ներխուժումների մասին։ Փաստերի ստուգումը ցույց տվեց, որ Սուրեն Պապիկյանի պնդումը, թե Թաթոյանը «ստում է», ամբողջությամբ չի համապատասխանում իրականությանը, քանի որ ադրբեջանական կողմը տվյալ հատվածներում որոշ աշխատանքներ իսկապես իրականացրել է։

Էքզիստենցիալ սպառնալիք (220). Ռոբերտ Քոչարյանի և այլ ընդդիմադիրների կողմից արտաքին ազդեցության պատճառով ստեղծված իրավիճակը (ԱՄՆ-Իրան-Իսրայել) որակվում է որպես գոյաբանական վտանգ։

Էներգետիկա և ենթակառուցվածքներ (202), Խաղաղություն և TRIPP (153). հիմնականում շրջանառվում է TRIPP-ի և էներգետիկ միջանցքների թեման՝ որպես տարածաշրջանային բախման հնարավոր թիրախ։ Խաղաղության թեմայով ընդդիմադիրները նշում են Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի հայտարարությանը, թե «հայերի գլուխը ջարդել ենք երկաթե բռունցքով», իսկ իշխանությունները ասում են, թե իրենք իրենց ձգտումները հայելային կորելացիայի մեջ չեն դնում մյուսների պահվածքի հետ։

Եկեղեցի և պետություն (185). եկեղեցու դեմ իշխանական «հարձակումները» և հոգևորականների նկատմամբ ճնշումները շարունակում են մնալ օրակարգում՝ հատվելով վարկաբեկման նարատիվների հետ։

Արտաքին ազդեցություն (100). թեման ավելի քիչ է արծարծվում որպես առանձին միավոր, քանի որ այն ինտեգրվել է ընտրությունների և անվտանգության նարատիվների մեջ։

2.2. Նարատիվների հատումների վերլուծություն

Այս շաբաթվա առանցքային հատումը դիտարկվում է «Ընտրություններ» և «Էքզիստենցիալ սպառնալիք» թեմաների միջև։ Տարածվում է այն միտքը, որ Հայաստանը կանգնած է ոչ թե սովորական ընտրությունների, այլ շրջադարձային ընտրության առաջ, և տարածաշրջանային պատերազմը կարող է կանխել ժողովրդավարական գործընթացները։

2.3. Հարթակների վերլուծություն

Մոնիտորինգի ընթացքում դիտարկվծ հարթակներից YouTube-ում (979 հրապարակում) հիմնականում տեղ են գտել երկար վերլուծական հարցազրույցները։ Telegram-ը (708) ապահովում է օպերատիվ լրահոսը և կարճ տեղեկությունների տարածումը։ Facebook-ը (352) և TikTok-ը (116) ունեն ավելի փոքր կշիռ, սակայն ծառայում են որպես էմոցիոնալ մոբիլիզացիայի գործիքներ։

3. Ժամանակային դինամիկա

Նարատիվ	Կիր. (03.01)	Երկ. (03.02)	Երք. (03.03)	Չոր. (03.04)	Հինգ. (03.05)	Ուրբ. (03.06)	Շաբ. (03.07)	Կիր. (03.08)	Քանակ
1.Ընտրություններ և ԿԸՀ	15	25	66	63	50	58	34	16	327
2. Մրցակիցների վարկաբեկում	16	23	65	76	62	47	16	13	318
3. Եվրոպա և Հայաստան	3	36	47	63	31	45	10	4	239
4. Սահմաններ և առևտուր	17	37	21	42	41	60	16	4	238
5. Էքզիստենցիալ սպառնալիք	11	22	24	39	25	51	33	15	220
6. Էներգետիկա	14	19	34	39	50	20	22	4	202
7. Եկեղեցի և պետություն	13	28	29	33	32	19	13	18	185
8. Զինված ուժեր	6	12	34	32	57	10	20	2	173
9. Խաղաղություն և TRIPP	9	27	27	19	19	11	32	9	153
10. Արտաքին ազդեցություն	14	9	12	28	16	8	8	5	100
ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ	108	238	359	434	383	330	204	90	2155

4. Եզրակացություններ և բացահայտումներ

Ընտրությունների «անվտանգայնացումը». հունիսյան ընտրությունները սկսում են դիտարկվել ոչ թե որպես քաղաքական մրցակցություն, այլ որպես անվտանգային ռիսկ։ Լուրերը ընտրությունների հնարավոր չեղարկման մասին նպատակ ունեն ստեղծել անորոշության և տագնապի մթնոլորտ։

Արտաքին գործոնի բացարձակացումը. նարատիվներում գերակայում է այն թեզը, որ Հայաստանի ապագան որոշվելու է ոչ թե ընտրատեղամասերում, այլ աշխարհաքաղաքական կենտրոնների համաձայնությամբ կամ տարածաշրջանային պատերազմի արդյունքում։

Եկեղեցական գործոնի քաղաքականացումը. Սամվել Կարապետյանի գործը դարձել է ցուցիչ՝ միավորելու եկեղեցական, գործարար և ընդդիմադիր շրջանակներին ընդդեմ իշխող ուժի՝ իշխանություններին ներկայացնելով որպես ազգային արժեքների թշնամի։

Մոնիտորինգն իրականացվել է «Բազմակողմանի տեղեկատվության ինստիտուտ» (MDI) տեղեկատվական ՀԿ-ի կողմից։

Զեկույցը մշակվել է «ՀՀ 2026 թվականի խորհրդարանական ընտրությունների մոնիտորինգի մեթոդաբանությանը» ¹համապատասխան։ Տվյալների ավտոմատացված հավաքագրումն ու զեկույցի մշակումն իրականացվել են արհեստական բանականությամբ օժտված գործիքների միջոցով՝

Letsdataթվային մոնիտորինգի գործիքը կիրառվել է առաջնային աղբյուրների տվյալների հավաքագրման համար, իսկ Claude, NotebookLM և Gemini գործիքները՝ զեկույցի գեներացման համար։

Վերլուծությունը հիմնված է նախապես ընտրված 250 աղբյուրների (նույնն է՝ դերակատարներ) ցուցակի վրա։ Գործընթացն ուղեկցվել է մասնագիտական վերահսկողությամբ՝ մոնիտորինգի մասնագետի և տվյալների հավաքագրման մասնագետի մասնակցությամբ՝ հավաստիության երաշխավորման նպատակով:

1. Մոնիտորինգի մեթոդաբանություն — https://staging.mdi.am/elections2026 ↩︎